Bestuurdersaansprakelijkheid: wat is het en hoe voorkomt u persoonlijke risico’s?

Bent u bestuurder van een BV, stichting of andere rechtspersoon? Dan kunt u in sommige situaties persoonlijk aansprakelijk worden gesteld, bijvoorbeeld bij betalingsproblemen, fouten in de administratie of een faillissement. Dat kan vergaande gevolgen hebben.

In dit artikel leest u:

• Wat bestuurdersaansprakelijkheid is
• Wanneer u als bestuurder persoonlijk risico loopt
• 10 concrete tips om bestuurdersaansprakelijkheid te voorkomen
• Antwoorden op veelgestelde vragen

Wat is bestuurdersaansprakelijkheid?

Bestuurdersaansprakelijkheid betekent dat u als bestuurder van een BV, NV of stichting in sommige gevallen persoonlijk aansprakelijk kunt worden gesteld voor fouten of schulden van de organisatie. Dat gebeurt alleen als er sprake is van ernstig verwijtbaar handelen of nalatigheid.

Er zijn 2 soorten bestuurdersaansprakelijkheid:

• Externe aansprakelijkheid – tegenover derden, zoals leveranciers of de Belastingdienst
• Interne aansprakelijkheid – tegenover de rechtspersoon zelf. Dit speelt vaak bij een faillissement waar de curator uw handelen toetst.

In beide gevallen geldt: u bent alleen persoonlijk aansprakelijk als u zich niet heeft gedragen zoals van een redelijk bestuurder mag worden verwacht.

Twijfelt u of uw bestuursbesluiten voldoende juridisch onderbouwd zijn? Neem dan vrijblijvend contact met ons. Onze ondernemingsrechtadvocaten helpen u om de risico’s in kaart te brengen en te beperken.

Wanneer is een bestuurder persoonlijk aansprakelijk?

Als bestuurder kunt u persoonlijk aansprakelijk worden gesteld als u ernstig tekortschiet in uw taak. Dat risico bestaat in twee situaties: tegenover derden (externe aansprakelijkheid) en tegenover de rechtspersoon zelf (interne aansprakelijkheid).

1. Externe bestuurdersaansprakelijkheid (richting derden)

U kunt als bestuurder persoonlijk aansprakelijk worden gesteld door externe partijen – zoals leveranciers, klanten of de Belastingdienst – als u zich zó onzorgvuldig gedraagt dat u daarvan een ernstig verwijt treft.

Wat is ernstig verwijtbaar gedrag?
Daarmee wordt bedoeld dat uw handelen duidelijk afwijkt van wat een redelijk handelend bestuurder in dezelfde situatie zou hebben gedaan. Het gaat dus niet om gewone fouten of achteraf onhandige beslissingen, maar om gedrag dat echt niet door de beugel kan.

Voorbeelden van ernstig verwijtbaar gedrag zijn:

• U gaat verplichtingen aan terwijl u weet dat de organisatie deze niet kan nakomen.
• U negeert bewust uw contractuele of wettelijke verplichtingen
• U neemt financiële risico’s terwijl er geen middelen of reserves meer zijn.
• U handelt willens en wetens in strijd met het belang van schuldeisers.

Of dit gedrag inderdaad tot persoonlijke aansprakelijkheid leidt, hangt af van de omstandigheden van het geval en wordt uiteindelijk beoordeeld door de rechter.

Interne bestuurdersaansprakelijkheid ( bij faillissement)

Gaat een onderneming failliet, dan kan de curator u als bestuurder persoonlijk aansprakelijk stellen voor het tekort in de boedel. Dat gebeurt alleen onder strikte voorwaarden:

• U hebt uw taak als bestuurder kennelijk onbehoorlijk vervuld;
• Dit onbehoorlijke bestuur is een belangrijke oorzaak van het faillissement.

Wat is ‘kennelijk onbehoorlijk bestuur’?
Hiervan is sprake als geen redelijk denkende bestuurder onder vergelijkbare omstandigheden op dezelfde manier zou hebben gehandeld. Het gaat dus niet om gewone fouten, maar om ernstig nalatig of onverantwoord gedrag.

Voorbeelden van kennelijk onbehoorlijk bestuur zijn:

• Ernstige waarschuwingen over financiële problemen negeren;
• Belangrijke informatie structureel verzwijgen voor aandeelhouders, schuldeisers of toezichthouders;
• Geen actie ondernemen terwijl duidelijk is dat de onderneming financieel vastloopt.

Let op. Als de administratie niet op orde is of de jaarstukken niet tijdig zijn gepubliceerd, ontstaat een wettelijk vermoeden van onbehoorlijk bestuur. De bewijslast dat daarvan geen sprake is, ligt dan bij u als bestuurder

10 tips om bestuurdersaansprakelijkheid te voorkomen

Wilt u voorkomen dat u als bestuurder persoonlijk aansprakelijk wordt gesteld? Met deze 10 tips verkleint u dat risico.

1. Stel een realistisch financieel reddingsplan op
   Breng alle verplichtingen van de rechtspersoon in kaart, werk financiële prognoses uit en overleg met contractspartijen. Leg het plan schriftelijk vast en onderbouw elke stap.

2. Betaal schuldeisers niet selectief
   Als bestuurder mag u in beginsel zelf bepalen in welke volgorde schuldeisers worden betaald. Maar in aanloop naar een faillissement is extra voorzichtigheid geboden. Heeft u bepaalde schuldeisers bevoordeeld zonder duidelijke zakelijke rechtvaardiging of onderbouwd plan? Dan kan de curator dit aanmerken als kennelijk onbehoorlijk bestuur — met persoonlijke aansprakelijkheid tot gevolg.

3. Ga alleen nieuwe verplichtingen aan die zonder verdere tegenslag uitvoerbaar zijn
   Sluit nieuwe overeenkomsten alleen af als ze passen binnen een uitvoerbaar en haalbaar plan. Vermijd beloften die de onderneming nu niet kan nakomen.

4. Verkoop activa alleen als dit aantoonbaar bijdraagt aan liquiditeit
   Wilt u bedrijfsmiddelen verkopen om liquiditeit te creëren? Zorg er dan voor dat de verkoop aantoonbaar marktconform is en past binnen een onderbouwd financieel plan. Leg de afspraken altijd schriftelijk vast, zodat u kunt aantonen dat er verantwoord is gehandeld.

5. Zorg dat uw administratie volledig en actueel is
   Voldoet de rechtspersoon niet aan haar administratieverplichting? Dan wordt dat in faillissementssituaties direct aangemerkt als kennelijk onbehoorlijk bestuur, met persoonlijke aansprakelijkheid als mogelijk gevolg. Een actuele, volledige administratie is bovendien essentieel voor elk reddingsplan.

6. Deponeer de jaarrekening op tijd
   Wordt de jaarrekening te laat gedeponeerd? Dan geldt bij faillissement een wettelijk vermoeden van kennelijk onbehoorlijk bestuur. De bewijslast ligt dan bij u als bestuurder en dat maakt het aantonen van zorgvuldig handelen aanzienlijk lastiger.

7. Meld betalingsonmacht bij de BelastingdienstKunt u loonheffingen, btw of andere belastingverplichtingen niet voldoen? Meld dit dan binnen 14 dagen na de vervaldatum schriftelijk bij de Belastingdienst. Let op: een verzoek om uitstel van betaling geldt níet als officiële melding. Voor pensioenpremies moet u bovendien afzonderlijk melding doen bij het betreffende pensioenfonds.Belangrijk! Een tijdige melding voorkomt dat bij faillissement automatisch wordt aangenomen dat sprake is van kennelijk onbehoorlijk bestuur. Ook na deze melding moet u echter nog steeds aangifte doen.Download het meldingsformulier betalingsonmacht – Belastingdienst

8. Voer een uitkeringstest uit vóór dividenduitkering
   Als bestuurder bent u wettelijk verplicht om vooraf te beoordelen of de bv na uitkering haar opeisbare schulden kan blijven betalen — ook op middellange termijn. Twijfelt u aan de financiële continuïteit? Dan moet u de uitkering weigeren. Doet u dat niet en ontstaat er schade, dan kunt u persoonlijk aansprakelijk worden gesteld.

9. Overweeg tijdig faillissement of surseance van betaling
   Ziet u dat de onderneming haar verplichtingen structureel niet meer kan nakomen? Overweeg dan tijdig een gecontroleerde afwikkeling, zoals faillissement of surseance van betaling. Daarmee behoudt u regie en verkleint u het risico op persoonlijke aansprakelijkheid.Lees ook: Hoe surseance van betaling werkt en wat u direct kunt doen

10. Laat uw bestuurdersverantwoordelijkheden tijdig juridisch toetsen
    Heeft u twijfels over uw handelen als bestuurder? Schakel dan tijdig een ondernemingsrechtadvocaat in. Een onafhankelijke beoordeling helpt om risico’s vroeg te signaleren, fouten te voorkomen en uw persoonlijke positie juridisch te versterken.

Neem contact op met een ondernemingsrechtadvocaat voor advies dat zekerheid geeft.

Veelgestelde vragen over bestuurdersaansprakelijkheid

Kan ik aansprakelijk worden gesteld als feitelijk bestuurder?

Ja. Ook zonder formele benoeming kunt u aansprakelijk zijn als u feitelijk het beleid van de onderneming bepaalt of uitvoert. U wordt dan gezien als ‘feitelijk bestuurder’.

Ben ik als nieuwe bestuurder verantwoordelijk voor fouten uit het verleden?

Nee, in principe niet. U bent alleen aansprakelijk voor handelingen tijdens uw eigen bestuursperiode. Maar als u bekende misstanden laat voortbestaan, kan dat alsnog leiden tot persoonlijke aansprakelijkheid.

Wanneer ben ik als bestuurder van een stichting persoonlijk aansprakelijk?

Als u als bestuurder van een stichting ernstig verwijtbaar handelt,  bijvoorbeeld door het aangaan van onverantwoorde verplichtingen of het negeren van administratieverplichtingen,  kunt u persoonlijk aansprakelijk worden gesteld.

Wat is het verschil tussen interne en externe bestuurdersaansprakelijkheid?

Interne aansprakelijkheid speelt tussen de rechtspersoon en de bestuurder zelf. Externe aansprakelijkheid ontstaat wanneer derden, zoals schuldeisers of de Belastingdienst, u persoonlijk aansprakelijk stellen.

Wat zijn de gevolgen van te late deponering van de jaarrekening?

Een te late deponering draait bij faillissement de bewijslast om. U moet dan zelf aantonen dat u géén onbehoorlijk bestuur hebt gepleegd — een lastige en risicovolle positie.

Hoe bescherm ik mijn privévermogen tegen bestuurdersaansprakelijkheid?

Overweeg een bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering. Die dekt vaak schadeclaims en juridische kosten bij aantoonbare bestuursfouten.

Wat als ik handel namens een BV in oprichting?

Handelt u namens een BV in oprichting (i.o.), dan bent u persoonlijk aansprakelijk voor verplichtingen tot de BV deze na oprichting expliciet bekrachtigt.

Mag ik bepaalde schuldeisers eerder betalen dan anderen?

U mag afwegen wie u wanneer betaalt, maar in aanloop naar faillissement is selectieve betaling risicovol. Zonder goede onderbouwing kan het worden aangemerkt als onbehoorlijk bestuur.

Wat houdt de Beklamel-norm in?

Volgens deze norm bent u persoonlijk aansprakelijk als u namens de rechtspersoon verplichtingen aangaat, terwijl u wist (of had moeten weten) dat de onderneming deze niet zou kunnen nakomen.

Is een bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering verplicht?

Nee, deze verzekering is niet wettelijk verplicht. Afhankelijk van de risico’s in uw situatie kan het wel verstandig zijn om u hiertegen te verzekeren.

Verkeert uw bedrijf in financieel zwaar weer?

Wacht niet tot het risico op persoonlijke aansprakelijkheid werkelijkheid wordt. Een tijdige juridische analyse van uw positie als bestuurder helpt u om risico’s in kaart te brengen en bewuste keuzes te maken voor uw onderneming én uw privévermogen.

Met het “Zekerheid Ondernemen”-pakket biedt TEN Advocaten ondersteuning bij het juridisch doorlichten van uw bestuurshandelingen en begeleiding bij moeilijke besluiten.

Wilt u weten of dit past bij uw situatie? Neem dan gerust contact met ons op voor een vrijblijvende eerste beoordeling.